مردم . نجف اگر ساقط شد ديانت اسلام ساقط است . شما بايد وقتى كه وارد اينجا مىشويد ، وقتى اينجا هستيد و از اينجا مىخواهيد برويد در يك شهر ديگرى ، بايد مردم آن شهر از علم شما ، از اخلاق شما ، از - عرض مىكنم كه - اعمال شما ، از همهء اينها بايد استفاده كنند و موعظه گيرند . شما خيال نكنيد تا آخر عمر بتوانيد با رياكارى كارتان را درست كنيد كه بى خود من همهء كارها را مىكنم ولى مىروم آنجا با ريا ! نمىتوانيد . بالاخره كشف مىشود فساد . خوب ، فرض كنيد توانستيد ؛ چند سال عمر مىكنيد ؟ چند سال با ريا و تزوير و با خدعه و با فحشِ به مردم زندگى مىكنيد ؟ صد و بيست سال ؟ و حال اينكه صد و بيست ساله در بين ما نيست ! در بين مردم هم خيلى خيلى كم‌اند - حالا ما فرض مىكنيم صد و بيست سال ؛ شما صد و بيست سال با خدعه و فريب توانستيد يك زندگى [ داشته باشيد ] ؛ چه زندگىاى ؟ چه زندگىاى ؟ يك زندگى طلبگى ! يك زندگى مبتذل ! ما فرض مىكنيم يك زندگى مثل هارون الرشيد - اين طور فرض مىكنيم كه - يك زندگىاى شما صد و بيست سال عمر مىكنيد و يك زندگىاى پيدا مىكنيد مثل هارون الرشيد ! صد و بيست سال در مقابل غير متناهى چه نسبتى دارد ؟ بَعدش غير متناهى معذبيد ! اگر چنانچه به ديانت اسلام اعتقاد داريد ، اگر اعتقاد انسان باقى ماند و اين طور چيزها ، خوب ، فشارها وارد مىكند . خداى تبارك و تعالى عنايت دارد به بندگان خودش ؛ عقل داده به اينها ؛ عرض مىكنم كه قوهء اينكه بتوانند خودشان را تهذيب كنند داده است ؛ اكتفا به اين نكرده ، انبيا فرستاده است ؛ كتاب فرستاده است ؛ اوليا فرستاده است ؛ مهذِّبين فرستاده است ؛ اگر اينها تأثير نكرد ، باز فشارهايى در دنيا به آنها وارد مىكند . اينها عناياتى است كه از طرف حق تعالى است كه فشار بر آنها وارد مىكند ؛ يوغ و خنّاق بر آنها وارد مىكند ؛ حبسشان مىبرد و - عرض مىكنم كه - جلويشان را در امور مىگيرند ؛ عمامهء آنها را برمىدارند ، هزار اهانتها مىكنند . اينها همه عناياتى است كه خدا بر شماها دارد ، و ما خودمان نمىفهميم كه اينها عنايت است . اگر چنانچه با اين هم آدم نشد ، در مرضها فشارها بر او